12. Verslag Multi-client Pensioenkring 2

De feitelijke jaarpremie in 2025 is minimaal gelijk aan de som van de berekende premies voor de individuele deelnemers op basis van onderstaande uitgangspunten.

Naast de gedempte premie wordt jaarlijks ook de kostendekkende premie bepaald. De kostendekkende premie wordt op dezelfde grondslagen berekend als de gedempte premie, met uitzondering van de rekenrente. Bij de kostendekkende premie wordt de actuele rentetermijnstructuur gebruikt zoals deze door DNB gepubliceerd wordt per 31 december van het voorafgaande jaar.

Het weerstandsvermogen voor Multi-client Pensioenkring 2 bedraagt 0,2% van het beheerde pensioenvermogen. Dit is het vermogen dat Stap volgens het bepaalde bij of krachtens de Pensioenwet ten minste moet aanhouden als vermogen om de bedrijfsrisico’s te dekken. Het weerstandsvermogen maakt geen deel uit van het vermogen van Multi-client Pensioenkring 2.

Voor het weerstandsvermogen geldt een wettelijk voorgeschreven minimum en maximum. Doorlopend wordt getoetst of het aanwezige weerstandsvermogen hieraan voldoet. Daarbij vastgestelde overschotten en tekorten van het weerstandsvermogen die het gevolg zijn van het behaalde positieve of negatieve rendement op het vermogen van Multi-client Pensioenkring 2, komen ten goede aan, respectievelijk ten laste van het behaalde bruto rendement op het vermogen van Multi-client Pensioenkring 2.

Luisteren naar deelnemers en daarnaar handelen biedt kansen om onze dienstverlening structureel te blijven verbeteren. Hierbij volgen we de geactualiseerde versie (september 2024) van de Gedragslijn Goed omgaan met Klachten. Een vorm van zelfregulering waarmee leden van de Pensioenfederatie hebben vastgelegd wat het basisniveau is van hoe we als pensioenfondsensector willen omgaan met klachten. In 2025 hebben we ons ingezet op verdere professionalisering van klachtenmanagement met als belangrijk resultaat dat we 94% scoorden op de naleving van de Gedragslijn Goed omgaan met klachten. Ruim boven de sectornorm van 84%.

We hanteren de wettelijke bredere definitie van een klacht: elke uiting van ontevredenheid van een persoon gericht aan de pensioenuitvoerder. Dat betekent dat uitingen van ongenoegen die via verschillende kanalen bij ons binnenkomen worden beschouwd als een klacht. Stap ziet ieder klantsignaal en ieder contact met een persoon waaruit blijkt dat niet is voldaan óf juist wel is voldaan aan de verwachtingen als een kans. Dit vraagt om een werkwijze waarbij alle klantsignalen structureel worden vastgelegd en geanalyseerd om mogelijke verbeterrichtingen te bepalen. Op basis van prioritering wordt vervolgens besloten welke signalen worden opgepakt en uitgewerkt tot een verbeterinitiatief. Door daarna terug te koppelen aan bijvoorbeeld deelnemers, werkgevers, medewerkers of melders over wat er met hun signaal is gedaan (of waarom niet), wordt de feedbackloop gesloten.

Met onze werkwijze sluiten wij aan bij de verwachtingen van de deelnemers en werkgevers. Bovendien is het fonds zo goed in staat om verwachtingen en vragen van deelnemers over het nieuwe stelsel goed vast te leggen en om te zetten. Zowel in 2024 als 2025 waren er voor Multi-client Pensioenkring geen klachten over de nieuwe pensioenregeling (toepassing wet- en regelgeving: invaren, transitie).

In onderstaand schema staan de aantallen klachten, geëscaleerde klachten en geschillen over 2025 toebedeeld aan een aantal vaste rubrieken zoals beschreven in de gedragslijn. Een geëscaleerde klacht is een klacht die niet in één keer, naar tevredenheid van de klant, is opgelost. Klachten die niet in onderling overleg worden opgelost, kunnen uitmonden in een geschil. Geschillen kunnen door de deelnemer worden voorgelegd aan de Geschillen Instantie Pensioenfondsen (waarbinnen de deelnemer kan kiezen voor bemiddeling door de Ombudsman of beslechting), of de burgerlijke rechter.

De tabel hieronder toont de AFM-rubrieken. In 2025 zijn 11 klachten afgehandeld, waaronder 6 klachten over de pensioenberekening en -betaling. Onze pensioenuitvoeringsorganisatie gebruikt daarnaast een uitgebreidere classificatielijst voor meer detail en beter inzicht in alle klantsignalen.

In onderstaande tabellen zijn de actuele en strategische beleggingsmix ultimo 2025 en 2024 opgenomen, alsmede de beleggingen voor het indexatiedepot.

In onderstaande tabellen worden de beleggingsresultaten van 2025 weergegeven.

In deze paragraaf wordt ingegaan op de behaalde rendementen van de pensioenkring (1). De belangrijkste bijdragen aan het rendement en de meest opvallende relatieve en absolute rendementen worden hierna toegelicht.

Door de stijging van de aandelenmarkt droeg de categorie aandelen met 0,6%-punt positief bij aan het totaal rendement. Het MM Global Emerging Markets Fund had met 0,5%-punt de grootste positieve bijdrage aan deze beleggingscategorie.

Een toelichting over de resultaten van de beleggingsfondsen in aandelen is opgenomen in hoofdstuk 13.1 Toelichting resultaten beleggingsfondsen.

Een toelichting over de resultaten van de beleggingsfondsen die beleggen in private equity is opgenomen in hoofdstuk 13.1 Toelichting resultaten beleggingsfondsen.

Vastrentende waarden droegen 0,5%-punt negatief bij aan het totaal rendement. Het MM Credit Index Fund leverde met 0,4%-punt de grootste positieve bijdrage bij aan deze beleggingscategorie. De portefeuille met discretionaire nominale staatsobligaties leverde met 1,0%-punt de grootste negatieve bijdrage aan deze beleggingscategorie.

Een toelichting over de resultaten van de beleggingsfondsen in vastrentende waarden is opgenomen in hoofdstuk 13.1 Toelichting resultaten beleggingsfondsen.

De overlay, bestaande uit renteswaps en valutaforwards, heeft voornamelijk als doel om de dekkingsgraad van de pensioenkring te beschermen tegen financiële risico’s en droeg in de verslagperiode 3,3%-punt negatief bij aan het rendement.

De renteswaps droegen met 5,3%-punt negatief bij aan het totale beleggingsresultaat, De afdekking van het renterisico is in 2025 opgehoogd van 70% naar 85%, waarbij de verplichtingen qua looptijd meer zijn afgedekt aan het korte eind van de rentecurve ten opzichte van het lange eind. De te betalen floating rente van de renteswaps leidde tot een positieve bijdrage vanwege de lagere kortetermijn rente. Dit effect was kleiner dan het negatieve rendement op de swaps als gevolg van de fors gestegen swaprente in 2025.

Per saldo leidde de afdekking van het valutarisico tot een positieve bijdrage aan het rendement van 2,0%-punt. Dit is met name een gevolg van het afdekken van de Amerikaanse dollar die zwakker werd ten opzichte van de euro.

De attributie geeft een nadere verklaring van de behaalde out-performance over een bepaalde periode. Dit wordt verklaard door twee elementen:

• allocatie: out-performance behaald door meer/minder te beleggen (alloceren) in categorieën die het relatief beter/slechter doen ten opzichte van het totaal
• selectie: out-performance behaald door binnen de beleggingscategorie bepaalde beleggingen te kiezen die een out-performance behalen ten opzichte van hun respectievelijke benchmark

Het positieve relatieve rendement wordt met name veroorzaakt door het selectie effect. Het MM Dutch Mortgage Fund zorgde voor de grootste positieve bijdrage aan het selectie effect, namelijk met 0,6%-punt.

Het maatschappelijk verantwoord beleggen beleid van Stap staat beschreven in hoofdstuk 1.5 Beleggingen. Hieronder wordt de uitvoering van dit beleid beschreven die specifiek van toepassing is voor de pensioenkring.

Eind 2025 werd met 12 bedrijven, waarin de pensioenkring via de MM-beleggingsfondsen belegt, een dialoog gevoerd. Het voeren van de dialoog heeft Stap uitbesteed aan Aegon AM. Dit betreft 12 bedrijven die niet of mogelijk niet voldoen aan één of meerdere principes van de UN Global Compact, zoals opgenomen in onderstaande tabel:

De pensioenkring belegt in multi-manager beleggingsfondsen beheerd door Aegon AM. Voor deze fondsen is een uitsluitingsbeleid van toepassing zoals beschreven in hoofdstuk 1.5 Beleggingen.

De uitgebrachte stemmen worden in onderstaande tabel per thema weergegeven. Hierbij wordt tevens aangegeven of er afwijkend van het stemadvies van de onderneming en/of het stemadviesbureau is gestemd.

Het bedrag van 2.365 (2024: 2.449) betreft alle door de pensioenkring betaalde kosten vermogensbeheer (direct en indirect).

De totale kosten vermogensbeheer in 2025 bedroegen 0,28% van het gemiddeld belegd vermogen. Van deze totale kosten bestaat 0,00%-punt (afgerond; 2024: 0,02%-punt) uit prestatieafhankelijke vergoedingen. Een deel van de beleggingsportefeuille wordt namelijk actief beheerd, met als uitgangspunt dat actief beheer voor de geselecteerde beleggingscategorieën op termijn een hoger rendement oplevert.

Het gerealiseerd relatief rendement op de actieve beleggingen was in 2025 negatief, waardoor de actieve beleggingen niet hebben bijgedragen aan een hoger rendement.

Op totaalniveau is het actief risico in de beleggingsportefeuille beperkt. De ex-ante tracking error bedraagt eind 2025 op jaarbasis 0,1%. Een tracking error van 0,1% geeft aan dat de kans dat het rendement van de portefeuille met maximaal 0,1% afwijkt van het rendement van de benchmark ongeveer 66,7% is. En er is ongeveer 5% kans dat de portefeuille met meer dan 0,2% (twee maal de tracking error) afwijkt van de benchmark.

Het bestuur van Stap vindt kostenbeheersing belangrijk. Daarom streeft het bestuur naar een acceptabel kostenniveau in verhouding tot de kwaliteit van de uitvoering en besteedt het bestuur aandacht aan de beheersing van de uitvoeringskosten voor pensioenbeheer en vermogensbeheer.

Jaarlijks wordt voor de pensioenkring een begroting opgesteld. De realisatie van de uitvoeringskosten wordt door het bestuursbureau gemonitord via de maand- en kwartaalrapportages van pensioenbeheer en vermogensbeheer. Op basis van de kwartaalrapportages en via een evaluatie van de uitbestedingsovereenkomsten wordt tevens de kwaliteit van de uitvoering gemonitord.

Het bestuur heeft de uitvoeringskosten beoordeeld en vastgesteld dat deze verklaarbaar en acceptabel zijn in het licht van de gemaakte afspraken.

In 2025 is de rentetermijnstructuur (RTS) gestegen, waardoor de technische voorzieningen (TV) van de pensioenkring zijn gedaald. Per saldo heeft de rente in 2025 een positief effect gehad op de ontwikkeling van de feitelijke dekkingsgraad. Een negatief beleggingsrendement van 2,7% heeft gezorgd voor een daling van de feitelijke dekkingsgraad. Uiteindelijk is de feitelijke dekkingsgraad in 2025 gestegen van 117,4% naar 127,8%.

De beleidsdekkingsgraad is in 2025 gestegen van 118,3% naar 122,8% en is hoger dan de dekkingsgraad behorend bij het vereist vermogen van 113,9%. Daarmee is ultimo 2025 sprake van een toereikende solvabiliteit. Eind 2025 bedraagt de dekkingsgraad op basis van marktrente 127,8%. De dekkingsgraad op basis van marktrente wordt bepaald door het pensioenvermogen te delen door de TV op marktwaarde.

De pensioenkring hoefde in 2025 geen herstelplan in te dienen, omdat de beleidsdekkingsgraad (118,3%) per 31 december 2024 hoger was dan de dekkingsgraad die hoort bij het vereist vermogen (113,1%). Daardoor had Multi-client Pensioenkring 2 eind 2024 geen reservetekort. 

De situatie is eind 2025 ongewijzigd, omdat de beleidsdekkingsgraad per 31 december 2025 (122,8%) eveneens hoger is dan de vereiste dekkingsgraad per 31 december 2025 (113,9%).

Indien de beleidsdekkingsgraad gedurende vijf achtereenvolgende jaren (6 peilmomenten) lager is dan het vermogen dat hoort bij het minimaal vereist vermogen, dienen de pensioenaanspraken en -rechten te worden gekort. Dit betreft de korting op basis van de Maatregel minimaal vereist eigen vermogen (de zogenoemde MVEV-korting). Het korten is hierbij onvoorwaardelijk, maar mag worden verdeeld over (maximaal) 10 jaar. 

Ultimo 2025 is de beleidsdekkingsgraad (122,8%) hoger dan de dekkingsgraad die hoort bij het minimaal vereist vermogen (104,0%). De MVEV-korting is per 31 december 2025 voor Multi-client Pensioenkring 2 dus niet aan de orde.

Vanuit het wettelijk kader is toekomstbestendigheid het uitgangspunt voor toeslagverlening. Dit houdt onder meer in dat het beschikbare vermogen boven een beleidsdekkingsgraad van 110,0% bepalend is om een bepaalde toeslag levenslang, toe te kunnen kennen. De levenslange toeslag wordt bepaald op grond van het verwachte gemiddelde toekomstige consumentenprijsindexcijfer voor alle bestedingen afgeleid. De grens voor Toekomst Bestendig Indexeren (TBI-grens) is de grens waarbij de pensioenkring op basis van toekomstbestendige toeslagverlening de volledige toeslag kan toekennen. Deze grens was voor Multi-client Pensioenkring 2 per 30 september 2025 gelijk aan 136,8%.

Het toeslagbeleid van Multi-client Pensioenkring 2 is voorwaardelijk. De toeslag op de pensioenaanspraken en -rechten van de deelnemers, gewezen deelnemers en pensioengerechtigden wordt gebaseerd op de wijziging van het consumentenprijsindexcijfer voor alle huishoudens (afgeleid). Dit wordt bepaald aan de hand van de wijziging van de index over de maand september van het jaar voorafgaande aan de toeslagverlening en de maand september van het daaraan voorafgaande jaar.

Een negatieve inflatie (deflatie) zal niet leiden tot een neerwaartse aanpassing. Het toeslagpercentage zal alsdan gesteld worden op 0. Een eventuele deflatie in enig jaar zal bij het vaststellen van de cumulatieve toeslagachterstand wel in aanmerking genomen worden. Het streven is een realistisch toeslagbeleid op basis van het consumentenprijsindexcijfer voor alle huishoudens (afgeleid). Het beleid is erop gericht om op de lange termijn 50% van de stijging van de prijsindex door middel van toeslagen te compenseren.

Per 31 december 2025 is een toeslag verleend van 1,37% (2024: 0,92%) aan de actieve deelnemers, gewezen deelnemers en pensioengerechtigden van Multi-client Pensioenkring 2.

Voor het toeslagbeleid van Multi-client Pensioenkring 2 worden de volgende uitgangspunten gehanteerd:

• het toeslagbeleid is voorwaardelijk en afhankelijk van het behaalde beleggingsrendement op lange termijn. Dit komt tot uitdrukking in de hoogte van de beleidsdekkingsgraad van de pensioenkring
• met behaald beleggingsrendement wordt bedoeld het beleggingsrendement dat resteert na de toevoeging aan de technische voorzieningen van het benodigde rendement en de wijziging van de rentetermijnstructuur. Dit rendement wordt jaarlijks verwerkt via het eigen vermogen van de pensioenkring. De te verlenen toeslag is daarmee in feite afhankelijk van de beleidsdekkingsgraad (BDG) op enig moment
• toeslagen worden gegeven op grond van een toekomstbestendige toeslagverlening. Dit houdt in beginsel het volgende in:
  • bij een BDG die lager is dan 110% worden er geen toeslagen verleend
  • bij een BDG boven de TBI-grens kan de volledige toeslag worden gegeven
  • bij een BDG tussen de 110% en de TBI-grens kan een toeslag worden gegeven die naar verwachting in de toekomst te realiseren is (ongeveer naar rato) 
• de BDG wordt bepaald door het gemiddelde van de feitelijke dekkingsgraden te nemen over de afgelopen 12 maanden. De BDG per 30 september is leidend voor de bepaling van de toeslag

Wanneer de BDG boven de TBI-grens uitkomt, mag 20% van het vermogen boven deze grens gebruikt worden voor het ongedaan maken van kortingen en of het inhalen van gemiste toeslagen. Het inhalen van een eventuele indexatieachterstand en herstel van kortingen zal in onderstaande volgorde worden toegepast:

• volledige toeslagverlening
• herstel van kortingen
• inhaal van indexatieachterstand

In 2025 zijn de volgende belangrijke effecten in het actuarieel resultaat te onderscheiden. Genoemde bedragen zijn vermeld in € 1.000, tenzij anders is aangegeven.

Onder beleggingsrendementen worden verstaan:

• alle directe en indirecte beleggingsopbrengsten inclusief kosten van het vermogensbeheer
• de benodigde intresttoevoeging aan de technische voorzieningen. Deze wordt vastgesteld aan de hand van de eerstejaars ‘spot rate’ uit de door DNB gepubliceerde RTS per jaar aan de start van de analyseperiode

Het resultaat op beleggingen in het boekjaar bedraagt -42.301. Op dit resultaat is uitgebreid ingegaan in het hoofdstuk ‘Vermogensbeheer’. Het resultaat op beleggingen draagt in 2025 negatief bij aan de ontwikkeling van dekkingsgraad.

De RTS ultimo 2025 ligt gemiddeld genomen boven de RTS ultimo 2024. Wanneer beide curves worden uitgedrukt in één gemiddeld rentepercentage is de rente in 2025 met circa 0,99%-punt gestegen. Dit heeft geleid tot een afname van de technische voorzieningen en dus tot een positief resultaat. Het resultaat hiervan bedraagt 104.027.

Aan het vaststellen van de technische voorzieningen liggen kanssystemen ten grondslag. De belangrijkste zijn sterfte, pensionering en arbeidsongeschiktheid. Het resultaat op kanssystemen bedraagt 1.893.

Per 31 december 2025 is een toeslag van 1,37% (2024: 0,92%) verleend aan de actieve deelnemers, gewezen deelnemers en pensioengerechtigden van Multi-client Pensioenkring 2. Het resultaat op toeslagverlening in het boekjaar bedraagt -10.241.

Het resultaat op overige (incidentele) mutaties technische voorzieningen bedraagt -2.972. Dit resultaat wordt veroorzaakt door de actualisatie van de kostenvoorziening.

De kostendekkende premie bestaat uit een actuarieel benodigde premie voor de pensioenopbouw, de risicodekkingen voor overlijden en arbeidsongeschiktheid en de opslag voor uitvoeringskosten. 

In de volgende tabel is een overzicht met de premies opgenomen. De kostendekkende premie is berekend op basis van de rentetermijnstructuur. Voor de vaststelling van de gedempte premie wordt uitgegaan van het verwachte rendement. De berekening van de gedempte premie is gebaseerd op een verwacht rendement op basis van het huidige beleggingsbeleid, de looptijdsafhankelijke rendementscurve en de in te rekenen toeslagopslag van 2% als bedoeld in het nieuwe Financieel Toetsingskader Pensioenen. Deze curve geldt voor de periode 1 januari 2024 tot 1 januari 2029 (of de eerdere transitiedatum naar het nieuwe pensioenstelsel).

Het vereist vermogen is gebaseerd op het strategisch beleggingsbeleid en is vastgesteld op 113,9%. Indien het vereist vermogen bepaald zou zijn op basis van de actuele beleggingen zou deze uitkomen op 114,3%.

Zoals in het hoofdstuk integraal risicomanagement is benoemd identificeert en beoordeelt het bestuur van Stap de risico's van Stap en de pensioenkringen op een gestructureerde wijze met een Risico Self Assessment (RSA). De geïdentificeerde risico's worden door het bestuur kwalitatief beoordeeld voor de kans dat deze risico’s zich manifesteren, alsmede voor de impact die deze risico’s hebben op het behalen van de doelstellingen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt naar het bruto risico, het netto risico en de risico reactie. Zo wordt er inzicht verkregen in de risico's die Stap loopt, welke beheersmaatregelen zijn genomen en de effectiviteit daarvan, evenals in de beheersmaatregelen die nog genomen moeten worden of gewenst zijn.

Voor boekjaar 2025 is de RSA eind 2025 uitgevoerd op het niveau van Stap en op het niveau van de pensioenkringen. De RSA betreft alle risico´s die Stap onderscheidt. Daaronder zijn de Systematische Integriteitrisicoanalyse (SIRA) en het risico self assessment voor ICT (RSA ICT) als bijzondere aandachtsgebieden begrepen.

• de blauwe balken tonen de ex-ante mate van afdekking van het renterisico (benchmark afdekking) zoals op maandeinde van de voorgaande maand is vastgesteld. In feite is dit de verwachte afdekking van het renterisico gedurende de daaropvolgende maand. De benchmark afdekking van het renterisico wordt bepaald aan de hand van de actuele rentegevoeligheid van renteswaps en beleggingen die een onderdeel zijn van de matching portefeuille en de actuele rentegevoeligheid van de verplichtingen. Deze waarde is weergegeven in de horizontale as
• de rode horizontale strepen tonen de strategisch gewenste mate van afdekking van het renterisico. De strategische mate van afdekking van het renterisico is afhankelijk van de huidige rentestand. Periodiek wordt gemonitord of de benchmark afdekking van het renterisico zich binnen de bandbreedtes rondom de strategische mate van afdekking van het renterisico bevindt
• de gele balken tonen de waardeontwikkeling van de vastrentende waarden en renteswaps als gevolg van de rentemutatie (exclusief het spreadrendement)
• de afdekking van het renterisico wordt maandelijks berekend door de rentegevoeligheid van de beleggingen te delen door de rentegevoeligheid van de verplichtingen

De volgende tabel geeft de gevoeligheid van de dekkingsgraad (op basis van de rentetermijnstructuur inclusief UFR) weer voor het rente- en aandelenrisico waarbij beide risico’s zich gecombineerd voordoen. De actuele portefeuille geldt als uitgangspunt. Dat wil zeggen dat de actuele mate van afdekking van het renterisico wordt gehanteerd. Er wordt verondersteld dat beide risico’s zich manifesteren als een instantane schok, dus als een schok ineens zonder tussenstappen. De afdekking van het renterisico blijft dan ook in de gehele schok hetzelfde en wordt dus niet gedurende de schok aangepast conform de rentestaffel. Verder wordt verondersteld dat de andere beleggingen onveranderd blijven. De aandelenkoersen variëren hierbij tussen de -20% en +20%. De rente varieert tussen -1,5% en +1,5% ten opzichte van het renteniveau op het einde van de maand.

Het belanghebbendenorgaan van Multi-client Pensioenkring 2 is per 1 januari 2017 ingesteld. Dat is de datum waarop Multi-client Pensioenkring 2 van start is gegaan.

Het belanghebbendenorgaan bestaat uit de vertegenwoordiging van de geledingen van de werkgevers, (gewezen) deelnemers en gepensioneerden en bestaat eind 2025 uit vier leden.

Met ingang van februari 2025 is mevrouw Gieta Veersma toehoorder geworden. 

De samenstelling van het belanghebbendenorgaan is per datum van publicatie van het jaarverslag 2025 als volgt:

• Paul van Driessen (voorzitter) - namens pensioengerechtigden
• Gert Tuinsma – namens de gewezen deelnemers
• Mark Marseille - namens de werkgevers
• Lars Strijdonk -  namens de deelnemers
  
• Gieta Veersma - toehoorder

De taken en bevoegdheden van het belanghebbendenorgaan worden bepaald door het wettelijke kader, de Code Pensioenfondsen, de statuten en de reglementen van Stap. 

Het belanghebbendenorgaan ontvangt stukken voor vergaderingen, informatie en rapportages over de pensioenkring van het bestuursbureau via een digitale omgeving. Elk (aspirant) lid van het belanghebbendenorgaan is hiervoor geautoriseerd.

Het belanghebbendenorgaan heeft in 2025 twee vergaderingen gehad met het bestuur. De eerste vergadering met het bestuur vond plaats in mei. Deze vergadering stond in het teken van het deel-jaarverslag 2024 met de financiële opstelling van Multi-client Pensioenkring 2. De tweede vergadering vond plaats in december. In deze vergadering zijn onderwerpen zoals het beleggingsplan 2026, de pensioenopbouw en premies voor 2026, het pensioenreglement 2026 en de reglementsfactoren, de toeslagverlening, het communicatiejaarplan en het jaarplan 2026 van de pensioenkring behandeld. In beide vergaderingen met het bestuur is opnieuw veel aandacht geweest voor de Wet toekomst pensioenen.

Verder heeft in november een delegatie van het bestuur de leden van het belanghebbendenorgaan in een aparte vergadering geïnformeerd over de stand van zaken met betrekking tot de Wtp en de toekomst van Pensioenkring 2.

In mei 2025 heeft het belanghebbendenorgaan overleg gevoerd met de raad van toezicht. Er is o.a. gesproken over de gang van zaken bij Stap en de ontwikkelingen op het gebied van de Wtp. 

Het belanghebbendenorgaan heeft in 2025 vijf eigen vergaderingen gehad. Bij deze vergaderingen is een delegatie van het bestuursbureau namens het bestuur aanwezig geweest. In deze vergaderingen zijn de onderwerpen behandeld die in de vergaderingen met het bestuur op de agenda stonden. Naast de onderwerpen waarvoor het belanghebbendenorgaan goedkeurings- of adviesrechten heeft (separaat vermeld) zijn verder de volgende onderwerpen behandeld:

• videobellen
• resultaten campagnes 2025
• wet toekomst pensioenen 
• wet digitale overheid
• relatiecommunicatieplan
• stap Academy
• haalbaarheidstoets
• beleggingsplan 2025 en 2026
• risicomanagement
• onderzoek Edmond Halley
• de Actuariële- en Bedrijfstechnische Nota (ABTN) 2025
• opleidingen BO-leden

In de eigen vergaderingen van het belanghebbendenorgaan zijn verder de maand- en kwartaalrapportages en de risicomanagementrapportages van de pensioenkring behandeld. Het belanghebbendenorgaan heeft in de eigen vergaderingen verdiepende vragen gesteld naar aanleiding van deze rapportages. Deze vragen zijn door het bestuursbureau beantwoord.

Het belanghebbendenorgaan heeft in 2025 goedkeuring verleend aan de volgende voorstellen van het bestuur ten aanzien van Pensioenkring 2:

• de opzet van de zelfevaluatie van het belanghebbendenorgaan onder begeleiding van een externe partij (uit te voeren in 2026)
• pensioenpremie en pensioenopbouw 2026
• het jaarplan en de begroting 2026 van de pensioenkring 
• de vergaderplanning voor 2026
• verhoging renterisico-afdekking van 70% naar 85%

Het belanghebbendenorgaan heeft in 2025 positief advies gegeven over de volgende voorstellen van het bestuur ten aanzien van Pensioenkring 2:

• het jaarverslag en de financiële opstelling van de pensioenkring over 2024
• het pensioenreglement per 1 januari 2026 inclusief reglementsfactoren per 1 juli 2026 en de uitvoeringsovereenkomsten van de pensioenkring
• het communicatiejaarplan 2026 van de pensioenkring

De beoordeling en bevindingen hebben betrekking op het verslagjaar 2025. Het belanghebbendenorgaan heeft over deze periode het volgende oordeel en bevindingen.

De financiële markten waren volatiel maar ook veerkrachtig in 2025. Per saldo liep de beleidsdekkingsgraad in 2025 op. De rekenrente (RTS) steeg in 2025 van 2,18% naar 3,17% en het beleggingsrendement bedroeg -2,7%. Per saldo steeg de dekkingsgraad van 117,4% naar 127,8%. De beleidsdekkingsgraad steeg van 118,3% naar 122,8%. De renterisicoafdekking is in het vierde kwartaal verhoogd van 70% naar 85%.

Het totale beleggingsrendement in 2025 bedroeg -2,7%. De categorie aandelen droeg 0,6% bij aan het totaalrendement, en de vastrentende waardes -0,50%. Verder zorgde de overlay (resultaten uit valuta swaps en renteforwards) nog voor een bijdrage van -3,3%. 

In november is het beleggingsbeleid geëvalueerd. Er was alleen sprake van een aantal operationele aanpassingen, namelijk het herijken van de bandbreedtes van staatsobligaties, het wijzigen van de minimum allocatie naar staatsobligaties, de herijking van de maximum bandbreedte op private equity en een aanpassing van de valutarisico-afdekking. 

Maatstaf voor de toeslagverlening is de ontwikkeling van de afgeleide Consumenten Prijs Index (CPI). Per september 2025 is deze uitgekomen op 3,16%. Op basis van de financiële positie per 30 september 2025 kon Pensioenkring 2 per 31 december 2025 aan alle deelnemers van de pensioenkring een gedeeltelijke toeslag verlenen van 1,37%. Het inhalen van de gemiste toeslagen was niet aan de orde omdat de beleidsdekkingsgraad onder de TBI-grens lag. De onvolledige toeslag werd wel verrekend met de toeslagachterstand. Dit is onderdeel van het toeslagbeleid van Multi-client Pensioenkring 2. De maximale cumulatieve achterstand bedroeg daarmee per 31 december 2025 26,76%.

Naar aanleiding van de door het bestuur in het vierde kwartaal van 2024 getrokken conclusie dat invaren voor PK 2 niet mogelijk was vanwege de onmogelijkheid om alle deelnemers te verbinden aan een set van sociale partners, heeft het bestuur in maart 2025 een toekomstvisie aan het BO voorgelegd: doorgaan in het huidige stelsel (nFtK). 

Invaren van PK 2 was niet mogelijk vanwege het feit dat om in te varen een invaarverzoek van alle werkgevers en sociale partners moet worden gedaan ingevolge de bestaande wet- en regelgeving en ondanks inspanningen van het bestuur niet alle werkgevers te achterhalen waren of zouden zijn. De wel bekende werkgevers hadden de facto óf geen of een voorwaardelijk invaarverzoek gedaan óf een niet werkbaar voorstel (bijvoorbeeld invaren onder twee wettelijk mogelijke stelsels) gedaan.

Het BO wenste niet een overleg aan te gaan over het voortzetten van de pensioenregeling in het nFtK, doch onderzoek te laten doen naar de mogelijkheden tot invaren. In het bijzonder door het maken van (nieuwe) berekeningen op basis van de alstoen hogere dekkingsgraad en door verhoogde inspanningen om nog niet achterhaalde werkgevers te bereiken. Door het aantonen van verhoogde inspanningen én het realiseren van invaarverzoeken van nagenoeg alle werkgevers (met nagenoeg het gehele bedrag aan technische voorzieningen aanwijsbaar aan deelnemers van deze werkgevers) zou naar de mening van het BO gebaseerd op een aanbeveling van de regeringscommissaris Wtp, redelijkerwijze tegemoet gekomen kunnen worden aan het door de wet -en door DNB te handhaven- gestelde vereiste inzake de aanwezigheid van invaarverzoeken door alle werkgevers en zou invaren niet uitgesloten moeten worden geacht.

Omdat het bestuur geen bereidheid toonde om doorrekeningen te laten maken, heeft het BO uiteindelijk een tweetal (actuarieel en juridisch) adviseurs ingeschakeld om zich te laten ondersteunen bij het Wtp-vraagstuk en in het bijzonder bij de vraag naar de aantrekkelijkheid van het invaren onder Wtp, dat immers de default optie is. Naar de mening van de actuariële adviseur zou de default optie zeker nader onderzocht moeten worden vanwege prima facie aantrekkelijkheid. Naar de mening van de juridisch adviseur zouden de werkgevers een zorgplicht met betrekking tot hun voormalig werknemers en werknemers die deelnemer in PK 2 zijn hebben om nader de default optie te bestuderen gelet op de veranderde omstandigheden (lees hogere dekkingsgraad). 

Uit het overleg tussen BO en het bestuur is gebleken dat het bestuur een initiatief wilde ontplooien om met de hen wel bekende werkgevers in contact te treden om de default optie door te rekenen. Het bestuur wilde de business case van invaren niet verder onderzoeken.

Het BO is erover geïnformeerd dat vanaf eind september 2025 een aantal voormalige werknemers - tevens BO lid en met kennisgeving vooraf aan het bestuur - contact hebben gezocht met hun voormalige werkgevers van de zogenoemde voormalige Sanoma Groep populatie om deze werkgevers ertoe te bewegen doorrekeningen ten behoeve van een invaarverzoek te doen en een transitieplan op te stellen. Het BO heeft begrepen dat -naar de mening van deze werknemers- de werkgevers van de prima facie aantrekkelijkheid van de default optie tot invaren in het belang van hun voormalige werknemers onvoldoende op de hoogte waren en daarvan op de hoogte gesteld moesten worden met het verzoek zich bij Stap te melden ter bespreking van nader onderzoek naar mogelijk invaren.  

Eind december 2025 hebben deze Sanoma Groep werkgevers besloten om aan Stap te verzoeken om doorrekeningen te maken ter bestudering van de mogelijkheden om in te varen. 

De (voormalige) Sanoma Groep werkgevers hebben inmiddels een transitieplan ondertekend. Het ziet het ernaar uit dat een aantal andere grote werkgevers zich eveneens zullen aansluiten bij dit transitieplan en derhalve eveneens een ondertekend transitieplan zullen indienen bij Stap. 

Het belanghebbendenorgaan ontvangt informatie en rapportages over de pensioenkring van het bestuursbureau via een eigen digitale vergaderomgeving. Dit betreft onder andere maand- en kwartaalrapportages en per kwartaal een risicomanagementrapportage. Daarnaast ontvangt het belanghebbendenorgaan tenminste maandelijks een nieuwsbrief over de actualiteiten. Deze frequentie wordt verhoogd wanneer hiertoe aanleiding is. Verder hebben de leden van het belanghebbendenorgaan toegang tot SPO-Perform. 

In februari en september hebben leden van het belanghebbendenorgaan deelgenomen aan door Stap georganiseerde themamiddagen. Op beide themamiddagen is ruim aandacht gegeven aan de Wtp en de ‘lessons learned’ met betrekking tot de eerste pensioenkring van Stap per 1 mei 2025 heeft ingevaren in het nieuwe stelsel, namelijk Holland Casino. Daarnaast waren o.a. de werkwijze van het bestuursbureau, de rollen en bevoegdheden van belanghebbendenorganen bij transitie, klantsignalen & klant feedback management en de jaarlijkse awareness sessie compliance  onderwerpen die eveneens aan de orde zijn gekomen.

In februari 2026 heeft het BO onder begeleiding van een externe onafhankelijke partij (Kool Corporate Communication BV), een zelfevaluatie uitgevoerd. De evaluatie had als doel het functioneren van het BO te toetsen en waar nodig te versterken, conform de Code Pensioenfondsen 2024.

Uit de evaluatie komt naar voren dat het BO als geheel effectief functioneert. Er is sprake van een constructieve samenwerking, een open dialoog en een hoge mate van betrokkenheid en aanwezigheid van de leden. De diversiteit in achtergrond en expertise draagt bij aan een evenwichtige oordeelsvorming.

De aanwezige kennis en competenties worden als passend beoordeeld voor de huidige taakvervulling. Tegelijkertijd wordt ingezet op verdere ontwikkeling en spreiding van kennis binnen het BO, mede in het kader van permanente educatie en versterking van de inhoudelijke dialoog.

De besluitvorming verloopt zorgvuldig en overwegend op basis van consensus. Aandachtspunt is het verder versterken van de interne dialoog ter ondersteuning van een evenwichtige besluitvorming.

De samenwerking en interactie met het bestuur vragen blijvende aandacht. Het BO blijft zich inzetten voor een constructieve invulling van deze relatie, met oog voor ieders rol en verantwoordelijkheid binnen het governancekader, en met als uitgangspunt het zorgvuldig behartigen van de belangen van de deelnemers.

De ondersteuning door het bestuursbureau wordt als adequaat en professioneel ervaren. De communicatie met de achterban blijft een aandachtspunt, mede gezien de kenmerken van het fonds, waarbij verdere verkenning plaatsvindt naar passende vormen van transparante en doelgerichte communicatie.

Het BO concludeert dat het functioneren in algemene zin goed is en in lijn met de geldende normen. De geïdentificeerde aandachtspunten worden benut als input voor verdere professionalisering en versterking van de governance.

Ten aanzien van verslagleggingen en verantwoording is het belanghebbendenorgaan van mening dat er adequate maand- en kwartaalrapportages en risicomanagementrapportages worden verstrekt die ruim voldoende diepgang verschaffen om de taken en verantwoordelijkheden uit te voeren.

Nu het invaren de meest waarschijnlijke optie voor de toekomst van PK 2 is (afhankelijk van de voorbehouden van opdrachtaanvaarding, instemming van de Stap/PK 2 fondsorganen en verklaring van geen bezwaar van externe toezichthouders), verwacht het BO dat het invaren van de gehele kring succesvol kan worden afgerond met het verder invulling geven in 2026 aan het beschermen van de dekkingsgraad en daarmee de invaarbonus voor de deelnemers.

Zoals ook al vermeld in het oordeel over 2024, beoordeelt het BO de behandeling door het bestuur van het Wtp-invaartraject vanuit het formele kader van afwezigheid van verzoeken van werkgevers en niet vanuit de inhoudelijke afweging van belangen van deelnemers bij invaren. Hierdoor heeft het BO en hebben, naar berichtgeving aan het BO, diverse voormalige werknemers bovenmatige inspanningen moeten verrichten om het invaardossier in de goede richting tot invaren te krijgen. Het simpele feit dat het invaren thans de default optie voor PK 2 is geworden, spreekt boekdelen over de afwachtende houding van het bestuur in de periode van (zeker) juli 2025 tot eind december 2025 over de relevantie tot invaren. 

De samenwerking en interactie met het bestuur vragen blijvende aandacht.

Utrecht, 27 mei 2026
Belanghebbendenorgaan Multi-client Pensioenkring 2

Paul van Driessen (voorzitter)
Gert Tuinsma
Mark Marseille
Lars Strijdonk

Gieta Veersma (toehoorder)

Het bestuur heeft kennisgenomen van het verslag van het belanghebbendenorgaan van Multi-client Pensioenkring 2. Het bestuur herkent zich niet in het oordeel van het BO. Het bestuur van Stap is er, net als het belanghebbendenorgaan, alles aan gelegen om de belangen van de (gewezen) deelnemers van Pensioenkring 2 zo goed mogelijk te behartigen. Daarbij is van belang dat ieder dat doet vanuit de eigen rol en daarbij behorende taken en binnen de kaders en mogelijkheden van de wet- en regelgeving. 

Geconstateerd is dat er bij de toezichthouder sprake is van voortschrijdend inzicht ten aanzien van invaren van een multi-clientkring. Daarnaast hebben gewijzigde marktomstandigheden geleid tot de bereidheid tot invaren bij de sociale partners van de grootste werkgevers die verantwoordelijk zijn voor het arbeidsvoorwaardelijke proces van de pensioentransitie. Inmiddels loopt het invaarproces en wordt toegewerkt naar de beoogde transitie naar de solidaire premieregeling per 1 januari 2028. 

Het bestuur bedankt het belanghebbendenorgaan voor haar inzet in 2025 en de dialoog over het invaren en de toekomst van Pensioenkring 2. Het bestuur blijft graag met het belanghebbendenorgaan in gesprek en zet het proces van invaren graag op constructieve wijze samen met het belanghebbendenorgaan voort.